Co mają wspólnego twoje jelita i skóra? Więcej niż myślisz. Trzeba przyznać, że na pierwszy rzut oka te dwa narządy nie mogłyby być bardziej różne. Jednak pod mikroskopem ukazuje się fascynujący obraz – oba są prawdziwymi siedliskami mikroorganizmów. W jelicie grubym na każdy gram tkanki przypada około miliarda mikroorganizmów, co czyni je jednym z najgęściej zaludnionych miejsc na świecie. Twoja skóra nie pozostaje w tyle: na około dwóch metrach kwadratowych powierzchni skóry żyje mniej więcej tyle samo mikroorganizmów, ile ludzi na Ziemi. Imponujące, prawda? Nic więc dziwnego, że skóra i jelita są ze sobą ściśle powiązane – ich mikrobiomy pozostają w ciągłej wymianie i wzajemnie na siebie wpływają. Jak to dokładnie działa? Dowiesz się tego podczas naszej podróży przez oś skóra-jelita.
Skóra i jelito – zgrany duet. To, co brzmi niemal romantycznie, można wyjaśnić naukowo: oba pochodzą z tej samej warstwy embrionalnej (jednej z warstw komórkowych, z których w pierwszych tygodniach rozwoju embrionu powstają wszystkie narządy i tkanki), należą do narządów o największej powierzchni naszego ciała i są gęsto zaludnione. Również w dorosłym życiu pozostają one ściśle powiązane – poprzez nerwy, naczynia krwionośne, a przede wszystkim układ odpornościowy.
Szczególnie interesujące: jelita wpływają na skórę – pokazuje to coraz większa liczba badań. Chociaż nie wszystkie mechanizmy zostały jeszcze rozszyfrowane, flora jelitowa odgrywa w tym procesie kluczową rolę. Twoja flora jelitowa waży około dwóch kilogramów – i ma ogromny potencjał. Jest bowiem w stałej wymianie z komórkami odpornościowymi i daje ważne impulsy do tworzenia przeciwciał. Ta codzienna współpraca? Jest to rodzaj treningu odpornościowego, który działa daleko poza jelitami – i może również przynosić korzyści twojej skórze.
Ale to nie wszystko: nasze bakterie jelitowe są prawdziwymi multitaskerami – produkują ważne substancje, takie jak biotyna i kwas hialuronowy, które odgrywają rolę w pielęgnacji skóry od wewnątrz. Wpływają również na układ nerwowy – i mogą na przykład regulować ukrwienie skóry. Imponujące, prawda?
„Jeśli jelita nie funkcjonują prawidłowo, cierpi na tym skóra” – i odwrotnie. Nasze jelita są nie tylko odpowiedzialne za trawienie, ale także ściśle współpracują ze skórą. Jeśli środowisko jelitowe traci równowagę, może to również objawiać się na zewnątrz poprzez tzw. oś jelitowo-skórną.
Badania dowodzą, że osoby z problemami skórnymi, takimi jak wypryski lub podrażnienia, często mają zmienioną florę jelitową – na przykład mniej bakterii Lactobacillus lub Bifidobacterium – oraz zaburzoną barierę jelitową. Pod wpływem dodatkowego stresu te zaburzenia równowagi mogą się nawet nasilić.
Badania pokazują również, że zaburzona flora jelitowa może sprzyjać zapalnym chorobom skóry. Dlatego też osoby cierpiące na trądzik często borykają się z zaburzeniami flory jelitowej. Obiecującym podejściem klinicznym wspierającym zdrowie skóry jest ukierunkowana modulacja flory jelitowej za pomocą doustnych probiotyków (pożytecznych bakterii).
Również wasz współczesny styl życia nie ułatwia pracy jelit: antybiotyki, środki przeczyszczające lub dieta uboga w substancje witalne negatywnie wpływają na różnorodność mikroorganizmów. Podczas gdy ludy żyjące w zgodzie z naturą nadal wykazują imponującą różnorodność flory jelitowej, wiele osób w zachodnich krajach uprzemysłowionych straciło już około 40% tej różnorodności – co ma zauważalne konsekwencje. Mniejsza różnorodność oznacza bowiem mniej substancji korzystnych dla zdrowia, ograniczone wykorzystanie składników odżywczych i zmniejszoną detoksykację. A to właśnie odczuwa twoja skóra – jako zewnętrzne odzwierciedlenie twojej wewnętrznej równowagi.
Brak równowagi w mikrobiomie może również prowadzić do wzrostu poziomu fenoli i parakrezolu, które obciążają barierę jelitową. Jednocześnie może zmniejszyć się produkcja ważnych substancji dla skóry, takich jak kwas hialuronowy, witaminy i przeciwutleniacze, lub zaburzone zostanie ich wchłanianie z pożywienia. W rezultacie jelita tracą równowagę, a skóra to odzwierciedla.
Masz trądzikową cerę? Warto spojrzeć poza horyzont – a dokładniej: do swojego brzucha. Często bowiem problem skórny ma głębsze przyczyny, a jelita odgrywają w nim większą rolę, niż się wydaje. Nasze pożyteczne bakterie jelitowe – zwłaszcza pałeczki kwasu mlekowego i bifidobakterie – są prawdziwymi sprzymierzeńcami urody, jeśli otrzymują to, co kochają: pokarm, który im smakuje i który jest dla nas dobry.
Dla naszych dobrych bakterii jelitowych prawdziwą ucztą jest przede wszystkim błonnik rozpuszczalny. Znajduje się on w produktach roślinnych, takich jak owoce, warzywa, produkty pełnoziarniste i rośliny strączkowe. Na szczycie listy znajdują się: czarny korzeń, topinambur i pasternak – prawdziwe supergwiazdy dla flory jelitowej.
Również substancje gorzkie odgrywają ważną rolę: rośliny takie jak ostropest plamisty lub karczoch stymulują pracę wątroby i woreczka żółciowego, pobudzając w ten sposób jelita. A zdrowe jelita? Często są pierwszym krokiem do pięknej skóry.
Jeśli jelita nie funkcjonują prawidłowo, nie są w stanie optymalnie wchłaniać ważnych składników odżywczych, takich jak witaminy, minerały i pierwiastki śladowe – na przykład cynk. Zarówno skóra, jak i błona śluzowa jelit potrzebują składników odżywczych, aby móc optymalnie spełniać swoją funkcję ochronną. Do najważniejszych należą:
Krótko mówiąc: dbanie jednocześnie o jelita i skórę zapewnia prawdziwy zastrzyk dobrego samopoczucia – od wewnątrz na zewnątrz.
Podsumowanie – szczęśliwa flora jelitowa, szczęśliwa skóra
Zdrowe jelita to nie tylko dobre trawienie – mogą one również pozytywnie wpływać na twoją skórę. Ponieważ: zrównoważona flora jelitowa wspiera nie tylko dobre samopoczucie, ale także wygląd skóry. Jeśli więc chcesz wykorzystać potencjał kosmetyczny bakterii jelitowych, powinieneś zapewnić im to, czego potrzebują: dobrą pielęgnację, pożywne jedzenie i odrobinę uwagi.
Oś jelitowo-skórna opisuje ścisły związek między florą jelitową a zdrowiem skóry. Badania pokazują, że zaburzenia flory jelitowej (dysbioza) mogą sprzyjać nie tylko problemom jelitowym, ale także chorobom zapalnym skóry, takim jak trądzik i trądzik różowaty. Problemy skórne, takie jak wypryski, zaczerwienienia, suchość lub swędzenie, mogą być również związane z zaburzeniami równowagi flory jelitowej.
Tak, problemy jelitowe mogą sprzyjać problemom skórnym – na przykład poprzez zaburzenia mikrobiomu lub osłabienie bariery jelitowej, które mogą mieć negatywny wpływ na wygląd skóry.
Quellen:Gao, T. et al. 2023. The Role of Probiotics in Skin Health and Related Gut–Skin Axis: A Review. Nutrients.15(14):3123. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37513540/
Sticherling M. 2020. Mit Probiotika lässt die Darm-Haut-Achse positiv beeinflussen. Kompass Autoimmun 2020; 2:106-107.
Szántó, M. et al. 2019. Targeting the gut-skin axis—Probiotics as new tools for skin disorder management? Exp Dermatol. 28(11):1210–8. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31386766/
Nam, J.-H. et al. 2018. Rosacea and its association with enteral microbiota in Korean females. Exp Dermatol. 27(1):37–42. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28636759/
Polkowska-Pruszyńska B. Gerkowicz A. Krasowska D, 2020. The gut microbiome alterations in allergic and inflammatory skin diseases - an update. J Eur Acad Dermatol Venereol. 2020 Mar;34(3):455-464 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31520544/
Lee SY, 2018. Microbiome in the Gut-Skin Axis in Atopic Dermatitis. Allergy Asthma Immunol Res. 2018 Jul;10(4):354-362. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29949831/
O’Neill CAO, 2016. The gut-skin axis in health and disease: A paradigm with therapeutic implications. Bioessays. 2016 Nov;38(11):1167-1176. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27554239/
Sinha S. et al. 2021. The skin microbiome and the gut-skin axis. Clin Dermatol. 2021 Sep-Oct;39(5):829-839. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34785010/
Bowe, W. P., Logan, A. C. 2011. Acne vulgaris, probiotics and the gut-brain-skin axis—back to the future? Gut Pathog. 3(1):1. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21281494/
Yan, H. M. et al. 2018. Gut microbiota alterations in moderate to severe acne vulgaris patients. J Dermatol. 2018 Oct;45(10):1166-1171 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30101990/
Salem, I. et al. 2018. The gut microbiome as a major regulator of the gut-skin axis. Front Microbiol. 10:9:1459. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30042740/
