Sport

Wszystko o BCAA: przyjmowanie, zapotrzebowanie oraz działanie

Trzech pływaków w basenie, każdy na własnym torze, chlapią wodą podczas płynięcia naprzód w intensywnie niebieskiej wodzie.

Lisa Ressi, MSc

09.01.20264 Czas czytania

Aminokwasy BCAA stają się coraz bardziej popularne w świecie fitnessu i poprawy wydajności fizycznej. Te niezbędne aminokwasy są kluczowym składnikiem budowania mięśni i biorą udział między innymi w metabolizmie, gojeniu się ran i tworzeniu tkanek. Ale jak działają BCAA w organizmie i w jakich sytuacjach przyjmowanie tych aminokwasów jest szczególnie przydatne? Dowiedz się, w jaki sposób te potężne aminokwasy mogą optymalnie wspierać Twój plan treningowy i żywieniowy oraz w czym jeszcze mogą Ci pomóc te małe kapsułki.

01

BCAA - co to?

Aminokwasy BCAA (aminokwasy rozgałęzione) to aminokwasy o rozgałęzionych łańcuchach. Aminokwasy BCAA: leucyna, izoleucyna i walina należą do aminokwasów egzogennych. Te trzy aminokwasy są określane jako „rozgałęzione” ze względu na ich strukturę chemiczną, ponieważ charakteryzują się bocznym łańcuchem (rozgałęzieniem). W tym kontekście, aminokwasy niezbędne oznaczają, że organizm ludzki nie jest w stanie sam ich wytworzyć i dlatego muszą być one spożywane z pożywieniem.

O aminokwasach

Leucyna

Leucyna odgrywa kluczową rolę w bilansie energetycznym komórek mięśniowych. Jako aminokwas rozgałęziony (BCAA), leucyna promuje biosyntezę białek w wątrobie i mięśniach. Dzięki temu jest niezbędna do budowy tkanek w organizmie człowieka. Wspomaga dostarczanie glukozy i stymuluje produkcję insuliny. Dzięki temu leucyna jest ważnym źródłem energii podczas treningu i pomaga regulować poziom cukru we krwi. Ponadto leucyna hamuje uwalnianie kortyzolu, hormonu stresu, a tym samym chroni przed rozpadem mięśni. Przyspiesza również procesy gojenia w tkankach i komórkach oraz wspomaga wzrost mięśni i kości.

Występowanie: Związana leucyna znajduje się w białkach zwierzęcych i roślinnych, takich jak białko serwatkowe, tuńczyk, wołowina, orzeszki ziemne i kurczak.

Izoleucyna

Izoleucyna służy jako źródło energii podczas wysiłku fizycznego. Gdy rezerwy glukozy są wyczerpane podczas ćwiczeń, izoleucyna jest wykorzystywana do glukoneogenezy w celu utworzenia nowej glukozy w komórkach mięśniowych. Ponieważ organizm nie może sam wytwarzać izoleucyny, szczególnie ważne jest, aby sportowcy spożywali wystarczającą ilość BCAA przed, w trakcie lub po wysiłku. Izoleucyna stymuluje uwalnianie insuliny i wspomaga wchłanianie glukozy i innych aminokwasów do komórek mięśniowych. Jest to ważne dla budowy białek, regeneracji i utrzymania tkanki mięśniowej , dlatego też sportowcy z sektora siłowego i wytrzymałościowego w szczególności na niej polegają.

Występowanie: Źródła związanej izoleucyny to białko serwatkowe, kurczak, łosoś i wołowina.

Walina

Glukoza może być produkowana z waliny, gdy wyczerpią się zapasy tłuszczu i węglowodanów w organizmie. Bez wystarczającej ilości waliny nastąpiłby zwiększony rozpad białek w tkance mięśniowej. Podobnie jak leucyna i izoleucyna, walina jest również znacząco zaangażowana w syntezę białek. Wraz z innymi aminokwasami, walina odgrywa również rolę w ośrodkowym układzie nerwowym, przyczyniając się do tworzenia ważnych substancji przekaźnikowych, takich jak glutaminian, które są niezbędne do przekazywania bodźców i informacji między komórkami nerwowymi.

Występowanie: Związana walina znajduje się w żywności takiej jak białko serwatkowe, orzeszki ziemne, ryby, kurczak i wołowina.

02

Dlaczego potrzebujemy BCAA w organizmie: działanie i funkcje

BCAA...

  • wspierają utrzymanie i rozwój mięśni

  • przeciwdziałają rozpadowi mięśni

  • regulują podaż energii

  • stymulują uwalnianie insuliny

  • wspierają budowę tkanek w organizmie człowieka

  • regulują poziom cukru we krwi

  • wspierają procesy gojenia

  • przyczyniają się do prawidłowego wzrostu

  • wspierają układ odpornościowy

Kluczowym aspektem aminokwasów BCAA jest to, że nie mogą być one wytwarzane przez sam organizm i dlatego muszą być przyjmowane z pożywieniem. Wyjątkowość tych aminokwasów polega na tym, że są one w dużej mierze metabolizowane bezpośrednio w mięśniach, a nie w wątrobie. Ten bezpośredni metabolizm w mięśniach wyjaśnia ich istotną rolę w produkcji energii.

Jako niezbędne składniki ludzkiego metabolizmu, BCAA wspierają ważne funkcje organizmu i dlatego są również wykorzystywane w fazach regeneracji i wzmocnienia po chorobie.

Aminokwasy o rozgałęzionych łańcuchach, takie jak walina, leucyna i izoleucyna, są stosowane głównie w celu utrzymania i budowy mięśni w sporcie, ale mogą również pomóc osobom starszym w utrzymaniu masy mięśniowej.

03

BCAA do budowy mięśni podczas uprawiania sportu

Spożycie białka odgrywa kluczową rolę w zwiększaniu masy mięśniowej, ponieważ zawarte w nim aminokwasy są budulcem mięśni. Ponieważ BCAA są w dużej mierze wykorzystywane bezpośrednio w mięśniach, aminokwasy te mogą bezpośrednio przyczyniać się do siły i wytrzymałości mięśni. Zapewniają zatem dodatkowe źródło energii podczas ćwiczeń i stabilizują wydajność podczas treningu.

W kontekście sportowym aminokwasy BCAA są zatem znane przede wszystkim z przyspieszania budowy mięśni i przeciwdziałania ich utracie. Podczas treningu zapasy glutaminy w mięśniach ulegają wyczerpaniu. Aby zapobiec utracie masy mięśniowej, komórki mięśniowe próbują produkować glutaminę z innych aminokwasów podczas i po ćwiczeniach. Leucyna, izoleucyna i walina są idealnymi źródłami glutaminy w mięśniach.

Podczas intensywnego wysiłku fizycznego stężenie leucyny, izoleucyny i waliny znacznie spada z powodu zwiększonego zużycia zarówno w osoczu, jak i w mięśniach. Sprawia to, że są one cennym elementem diety sportowców, którzy chcą zbudować lub utrzymać masę mięśniową.

Badania wykazały, że suplementacja BCAA może zminimalizować uszkodzenia mięśni i skrócić czas regeneracji i powrotu do zdrowia, ponieważ oznacza to, że wystarczająca ilość wolnych BCAA jest zawsze dostępna w krwiobiegu, aby zasilić komórki mięśniowe. Ponadto wspierany jest układ odpornościowy, który został osłabiony przez ćwiczenia.

Aminokwasy BCAA chronią przed utratą masy mięśniowej podczas odchudzania, w podeszłym wieku i podczas rehabilitacji.

Zwiększone spożycie BCAA jest również zalecane, jeśli chcesz schudnąć. Aminokwasy rozgałęzione hamują rozpad mięśni w organizmie podczas diety. Dzieje się tak, ponieważ gdy spożycie kalorii jest zmniejszone, organizm przede wszystkim rozbija masę mięśniową w celu wytworzenia energii. Należy tego unikać. Aminokwasy BCAA mogą również pomóc przeciwdziałać związanej z wiekiem utracie mięśni i ich rozpadowi w okresie rehabilitacji po operacjach lub urazach.

Aminokwasy BCAA wspierają układ odpornościowy

Podczas wysiłku fizycznego z tkanki mięśniowej uwalniane są większe ilości aminokwasów w celu zapewnienia biosyntezy białek w układzie odpornościowym. Brak BCAA hamuje różne aspekty układu odpornościowego, w tym aktywność komórek naturalnych zabójców i proliferację limfocytów. Nadal jednak wiele nie wiadomo na temat wpływu BCAA na funkcje odpornościowe. Najprawdopodobniej najważniejsza rola BCAA dla komórek odpornościowych związana jest z syntezą białek. Ponadto, część efektu można prawdopodobnie wytłumaczyć oszczędzaniem własnych rezerw glutaminy w organizmie. Glutamina jest niezbędna dla prawidłowego funkcjonowania systemu obronnego.

04

Przyjmowanie i stosowanie

BCAA kiedy brać:

  • Z posiłkiem: Spożywaj z posiłkiem, aby utrzymać i promować białko mięśniowe oraz poprawić równowagę aminokwasową.

  • Przed ćwiczeniami: Aby zmniejszyć uszkodzenia mięśni spowodowane ich nadwyrężeniem, przyjmuj na godzinę przed ćwiczeniami.

  • Po ćwiczeniach: Aminokwasy BCAA należy przyjmować po ćwiczeniach, aby wspomóc regenerację mięśni.

05

Gdzie znajdują się aminokwasy BCAA? Żywność i suplementy BCAA

Aminokwasy BCAA są niezbędnym składnikiem diety, zwłaszcza dla sportowców. Chociaż aminokwasy te można ogólnie uzyskać poprzez normalne spożycie żywności, wysiłek fizyczny często wymaga większej ilości BCAA niż jest dostępna w organizmie. Z tego powodu przydatna może być ich suplementacja.

Suplementy BCAA są dostępne w różnych formach: proszków, kapsułek, tabletek, płynów i gotowych do spożycia napojów. Każda z tych form ma swoje specyficzne właściwości i korzyści. W dni treningowe zaleca się przyjmowanie aminokwasów BCAA w postaci kapsułek lub proszku, ponieważ w tej formie mogą być one szybko wchłaniane przez komórki mięśniowe. Kapsułki i proszki mają często tę dodatkową zaletę, że nie zawierają substancji słodzących ani aromatów.

Ważnym kryterium przy wyborze suplementu BCAA jest stosunek poszczególnych aminokwasów do siebie. Międzynarodowe Towarzystwo Żywienia Sportowego zaleca stosunek 2:1:1 dla leucyny, izoleucyny i waliny. Taki stosunek BCAA można wytłumaczyć znaczeniem leucyny dla syntezy białek w mięśniach. Aminokwas ten bierze udział w aktywacji szlaku sygnałowego, który odgrywa kluczową rolę we wzroście mięśni. Leucyna ma zatem najsilniejszy efekt anaboliczny, który jest optymalizowany przez synergię z waliną i izoleucyną. Taka proporcja występuje również w suplementach BCAA firmy BIOGENA. Ta specjalna kompozycja została zaprojektowana, aby zaspokoić potrzeby sportowców i zapewnić optymalną podaż tych niezbędnych aminokwasów.

Wysokiej jakości kompleks aminokwasów składający się z trzech aminokwasów rozgałęzionych: L-leucyny, L-waliny i L-izoleucyny (BCAA), wspierający rozwój i utrzymanie mięśni w codziennym treningu sportowców.
BCAA 500

BCAA 500

43,90 €
Do kapsułek bcaa

06

BCAA dawkowanie i dzienne zapotrzebowanie

Jako suplement diety dla osób uprawiających sport, które również stosują zbilansowaną dietę, spożycie BCAA w ilości 4-10 gramów dziennie przed lub po treningu jest ogólnie dobrym środkiem do utrzymania statusu białka mięśniowego. Aby poprawić podaż energii w mięśniach, w literaturze zaleca się 2-5 gramów dziennie.

Istnieje zwiększone zapotrzebowanie na BCAA, szczególnie w warunkach stresu, w sporcie wyczynowym, w przypadku dysfunkcji wątroby, diet redukcyjnych i niedożywienia. To, ile BCAA jest faktycznie potrzebne dziennie, zależy również od takich czynników, jak aktywność sportowa, intensywność ćwiczeń, wielkość ciała i masa ciała.

07

Niedobór BCAA i jego objawy

Chociaż niedobór aminokwasów rozgałęzionych jest stosunkowo rzadki, może wystąpić u sportowców, osób z niedoborami witamin lub glutaminy oraz osób niedożywionych . Taki niedobór może wpływać na organizm na różne sposoby i powodować różne objawy:

  • Stan ogólny: Niedobór aminokwasów BCAA może prowadzić do osłabienia mięśni, co ma negatywny wpływ na samopoczucie i wydolność fizyczną.

  • Synteza białek: Upośledzenie syntezy białek może prowadzić do rozpadu mięśni i słabej regeneracji po wysiłku.

  • Metabolizm: Może to prowadzić do ujemnego bilansu azotowego, co oznacza, że więcej białka jest rozkładane niż budowane. Niedobór BCAA może również upośledzać detoksykację amoniaku w organizmie.

  • Układ nerwowy: Niedobór BCAA może również powodować dysfunkcję mózgu.

Ponieważ celem sportu jest nie tylko utrzymanie masy mięśniowej, ale także budowanie mięśni, niezbędna jest wystarczająca podaż BCAA powyżej minimalnego poziomu podaży.

08

BCAA czy EAA: Jaka jest różnica?

Zarówno BCAA ( aminokwasy rozgałęzione), jak i EAA (aminokwasy egzogenne) są ważnymi składnikami diety, szczególnie w kontekście sportu i budowy mięśni. Aminokwasy BCAA należą do grupy EAA. Oba dostarczają niezbędnych aminokwasów, które działają jako podstawowy budulec białek i są niezbędne dla wielu procesów zachodzących w organizmie.

Lisa Ressi, MSc

Ekspertka ds. zarządzania wiedzą i referentka

Lisa Ressi jest dyplomowaną pielęgniarką z zakresu zdrowia i opieki i posiada tytuł magistra nauk o zdrowiu. Od ponad 20 lat jej uwaga skupia się na mikroskładnikach odżywczych. Podczas pracy jako niezależna pielęgniarka świadcząca opiekę zdrowotną zdobyła również duże doświadczenie praktyczne z zakresu mikroelementów.


Jej podróż w BIOGENA rozpoczęła się w 2014 roku. Pracowała jako konsultantka ds. mikroskładników odżywczych w sklepie BIOGENA w Linzu, a ponadto stworzyła z wielkim zaangażowaniem i pasją kompaktowy kurs Micronutrient Coach®. Od 2022 roku jest członkiem zespołu naukowego BIOGENA, w którym realizuje swoją wielką pasję przekazywania wiedzy. Zgodnie z maksymą, że: „Wiedza tworzy zdrowie”, Lisa Ressi dzieli się swoją wiedzą na wykładach, seminariach, w podcastach i w bardzo praktyczny sposób ze wszystkimi zainteresowanymi promowaniem zdrowia i wspieraniem terapii mikroskładnikami odżywczymi.

Najczęściej zadawane pytania

Często zadawane pytania

Quellen & weiterführende Literatur:

Biesalski, H. K., Grimm, P. Taschenatlas Ernährung, 3. Auflage. Stuttgart: Georg Thieme Verlag KG, 2004.

Hahn, A. et al. Ernährung: Physiologische Grundlagen, Prävention, Therapie, 3. neu bearbeitete und erweiterte Auflage. Stuttgart: Wissenschaftliche Verlagsgesellschaft Stuttgart, 2016.

Gröber, U. Mikronährstoffe. Metabolic Tuning – Prävention – Therapie, 3. Auflage. Stuttgart: Wissenschaftliche Verlagsgesellschaft, 2011.

Henriksson, J. 1991. Effect of exercise on amino acid concentrations in skeletal muscle and plasma. J Exp Biol. 160:149-65.

Greer, B. K. et al. 2007. Branched-chain amino acid supplementation and indicators of muscle damage after endurance exercise. Int J Sport Nutr Exerc Metab. 17(6):595-607.

Negro, M. et al. 2008. Branched-chain amino acid supplementation does not enhance athletic performance but affects muscle recovery and the immune system. J Sports Med Phys Fitness. 48(3):347-51.

Fujita, S., Volpi, E. 2006. Amino acids and muscle loss with aging. J Nutr. 136(1 Suppl):277S-80S.

Aquilani, R. et al. 2005. Branched-chain amino acids enhance the cognitive recovery of patients with severe traumatic brain injury. Arch Phys Med Rehabil. 86(9):1729-35.

Matsuda, T. et al. 2022. Effects of Branched-Chained Amino Acids on Skeletal Muscle, Glycemic Control, and Neuropsychological Performance in Elderly Persons with Type 2 Diabetes Mellitus: An Exploratory Randomized Controlled Trial. Nutrients. 14(19): 3917.

Charlton, M. 2006. Branched-chain amino acid enriched supplements as therapy for liver disease. J Nutr. 136(1 Suppl):295S-8S.

Gröber, U. Orthomolekulare Medizin: Ein Leitfaden für Apotheker und Ärzte, 3. unveränderte Auflage. Stuttgart: WVG Wissenschaftliche Verlagsgesellschaft Stuttgart, 2008.

Breuille, D. et al. 2005. Beneficial effect of amino acid supplementation, especially cysteine, on body nitrogen economy in septic rats. Clin Nutr. 25(4):634-642. doi: 10.1016/j.clnu.2005.11.009.

Shimomura, Y. et al. 2006. Nutraceutical effects of branched-chain amino acids on skeletal muscle. J Nutr. 136(2):529S-32S.

Li, P. et al. 2007. Amino acids and immune function. Br J Nutr. 98(2):237-52. doi: 10.1017/S000711450769936X.

Calder, PC. 2006. Branched-chain amino acids and immunity. J Nutr. 136(1 Suppl):288S-93S.

Feel-good Aktualności

Wszystko o suplementach, porady zdrowotne i zrozumiałe wyniki badań – prosto od ekspertów.
Pokaż wszystkie artykuły

Zapisz się do newslettera i zgarnij 10 €

Zapisz się do naszego newslettera, otrzymaj swój osobisty kupon o wartości 10 € i ciesz się ekscytującymi informacjami o najnowszych produktach, konkursach oraz poradami zdrowotnymi – dzięki temu będziesz mieć najlepszego towarzysza w swojej podróży ku dobremu samopoczuciu.